خسارت سرما زدگی و راههای مقابله با آن

روش های حفاظت غیر فعال یا بلند مدت
پیشگیری به وسیله ی انتخاب اراضی مناسب کشت: در مناطقی که خطر سرمازدگی وجود دارد زمین هایی را باید انتخاب کرد که جریان هوا در آن بخوبی امکان پذیر باشد. اراضی شیب دار از این قبیل زمین ها هستند. به دلیل گود بودن، این اراضی مانند مخازن هوای سرد عمل نموده و مانع از جابجایی و جریان هوای سرد می شود. هوای سرد نسبت به هوای گرم سنگین تر و متراکم تر است و طبعاً به طبقات پایین تر مانند گودالها و ته دره ها رفته و در آنجا مستقر می شود. با توجه به این موضوع احتمال خسارت یخبندان برای گونه های حساس به سرما که در ته دره کاشته شده اند نسبت به آنهائیکه در دامنه کاشته می شوند زیاد می باشد.
احتمال خطر سرما زدگی و یخبندان در زمین هائیکه در کنار دریا و دریاچه و یا سایر آبها قرار دارند نسبت به زمین هائیکه در کنار آب نمی باشد خیلی کمتر است.آب ظرفیت حرارتی بیشتری دارد به همین دلیل آب در تعدیل آب و هوای مناطق مناطق اطرافش اثر بسزائی دارد. یکی از موفقیت های کشت مرکبات درشمال وجود دریای مازندران در کنار باغات مرکبات شمال می باشد.
جهت دامنه ها هم نیز نقش مهمی را در این خصوص ایفا می کند. خطر یخبندان در دامنه های جنوبی خیلی بیشتر از دامنه های شمالی است، در دامنه های شرقی و غربی متوسط است. دلیل این امر آن است که خورشید با زاویه ی انحرافی کوچکتری در دامنه های جنوبی و با زاویه انحرافی بیشتری در دامنه های شمالی می تابد، در نتیجه طبق قانون معروف کسینوس لامیرت شدت انرژی در دامنه های جنوبی بیشتر است.
پیشگیری به وسیله ی انتخاب خاک مناسب: در مناطقی که خطر یخبندان وجود دارد، خاکهایی که بتوتند در طی روز حرارت زیادی را ذخیره کرده و در شب آن را پس دهد برای رشد محصولات ایده آل می باشد. و بالعکس خاک هایی که به مرور زمان حرارت کمی را ذخیره نموده یا حرارت را به آهستگی به سطح زمین منتقل می نماید در طی شب سطح زمین زود تر و بیشتر سرد می شود. عمق نوسانات حرارتی در خاک خوب بیشتر است این عمق معمولاً برای یک خاک مطلوب حدود نیم متر است. خاک خوب اندوخته ی حرارت زیاد تری را در لایه های ضخیم تر دارا می باشد، بدین جهت درشبها می تواند انتقال حرارت بیشتری را به طرف سطح خاک ادامه دهد و سرعت افت درجه حرارت را کاهش دهد. خاک بد مثل خاک های آلی یا کود دار شب ها خیلی سرد می شوند، زیرا این نوع خاک ها در اثر تشعشع حرارت خود را زود تر از دست داده و حرارت کمتری از اعماق زمین دریافت می کنند. خاک پوشیده از علف های هرز نیز خطرات سرما و یخبندان را تشدید می کند، زیرا این نوع پوشش ها خواه زنده یا مرده عملاً لایه ای با قابلیت هدایت حرارت کم و ظرفیت حرارتی کمتر در بالای سطح خاک ایجاد و امکان ذخیره ی حرارتی در روز و آزاد نمودن حرارت تشعشعی را در شب مشکل تر می نماید.
رنگ خاک عامل دیگری در افزایش یا کاهش خطر یخبندان محسوب می شود. خاک های تیره می توانند حرارت بیشتری را در خود ذخیره کنند در نتیجه قادرند که در شب حرارت بیشتری را از دست بدهند. خاک های روشن تر بیشتر انرژی مفید خورشید را در طول روز منعکس و در شب خطر یخبندان را افزایش می دهند.
پیشگیری به وسیله ی انتخاب ارقام مناسب و زمان کاشت مناسب: ارقام مختلف یک گونه از نظر تحمل در مقابل یخبندان به طور قابل ملاحظه ای با هم تفاوت دارند. در بعضی ازحالات گیاهان بسادگی از خطر یخبندان نجات پیدا می کنند، بعضی از گیاهان که طول عمر کوتاهی دارند یا به اصطلاح زود رس هستند می توان آنها را جهت حفظ و حراست از سرمای بهاره دیرتر کاشت. به این ترتیب ارقامی که حتی دو یا سه روز دیر تر از ارقام مشابه گل کنند کمتر در معرض خطر سرما زدگی قرار می گیرند. در ایالت ایلی نویزامریکا تخمین زده شده است که 9 روز دیرتر شکوفه نمودن یک رقم سیب احتمال خسارت سرما ویخبندان را از 50 درصد به 25 درصدکاهش داده است. در بعضی از ارقام شکل و حجم شاخ و برگ درخت نیز صدمه ی سرما را کاهش می دهد. کشت زود هنگام از هر نظر دارای مزیت می باشد. به طور مثال کشت زود هنگام به کشاورز اجازه می دهد تا محصول خود را قبل از بارش باران و یا وقوع سرما به خوبی برداشت کند. همچنین ورود زودترمحصول به بازار از اقتصادی بسیار مهم می باشد.
برای افزایش مقاومت گیاهان مختلف به سرما 4 استراتژی به عنوان پیشنهاد برای اجرا در برنامه های به نژادی دیده می شود:
1- اصلاح تدریجی گیاهان از نظر صفت مقاومت به تنش سرما و تنش یخبندان از طریق کاربرد روش های موسوم و انتخاب .
2- انجام هیبریداسیون بین گیاهان زراعی و گیاهان وحشی نزدیک آنها که دارای صفت مقاومت به تنش سرما و تنش یخبندان هستند.
3- اهلی کردن گونه های وحشی که در محیط های سرد به خوبی رشد می کنند از طریق اصلاح و انتخاب برای بهبود صفات زراعی آنها
4- راهکارهای پیشنهادی برای شناسایی ژن های مقاومت به سرما و یخ زدگی، کلون کردن آنها و دست ورزی ژنتیکی آنها با استفاده از روش های پیشرفته بیولوژی مولکولی.
پیشگیری توسط انتخاب پایه ی مناسب: پیوند زدن ارقام بر روی پایه های مقاوم یکی از مؤثرترین اقدامات برای مقاومت ساختمان درختان در مناطقی که با خطر سرما زدگی همراه است می باشد.البته در انتخاب پایه تنها مقاومت آنها در مقابل سرما مد نظر قرار نمی گبرد، بلکه عوامل متعددی را در انتخاب پایه برای اصلاح نباتات در نظر می گیرند که ممکن است یکی از آنها مقاومت به سرما باشد.

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید